Na de succesvolle introductie van de D3 was het wachten tot  Nikon haar topsegment zou verversen met een “X” model. Sony kwam iets eerder met de Alpha a900 en bood een betaalbare DSLR met een schat aan megapixels. Helaas liet de hoge ISO afhandeling te wensen over. Zou Nikon met de komst van de D3x last hebben van hetzelfde euvel of heeft Nikon het gat met koploper Canon kunnen dichten?

Geschiedenis

Nikon heeft altijd al de “X” serie gehanteerd voor fotografie, waarbij hoge resolutie nodig was. Na de introductie van de D3 was het simpelweg wachten tot Nikon met een nieuwe “X” serie camera zou komen. De Sony Alpha a900 kwam iets eerder uit dan de Nikon D3x en gaf de consument een betaalbare optie voor een DSLR met een schat aan megapixels. Alleen de hoge ISO performance liet wat te wensen over, al was dat te overkomen door een kleine omweg, zoals op het FAP forum al werd bewezen (lees meer).

Sinds geruime tijd komen de sensors van Nikon uit dezelfde fabriek  als de Sony sensoren, de verwachting is dan ook dat de performance van de nieuwe Nikon gelijk zou zijn aan de Sony. Bij de introductie werd ook de vraag gesteld of de sensor identiek is aan die van de a900, waarop werd geantwoord dat ze niet gelijk zijn en custom voor Nikon worden gemaakt. De hoge introductieprijs van €8.000,- euro werd wereldwijd ter sprake gesteld, maar wat werd vergeten was dat de Canon 1Ds Mark III dezelfde introductieprijs hanteerde. Daarnaast is het ook zo goed als bekend dat de introductieprijs eerder een richtlijn is en de werkelijke “straatprijs” een stuk lager ligt.

Gemakshalve kan er worden opgemerkt dat de Nikon D3x niets meer is dan Nikon D3, waarbij de sensor is vervangen door de nieuwe 24.5 megapixel Full Frame FX sensor. Grotendeels komen de camera’s overeen, al is er onder de motorkap wel wat meer veranderd dan alleen de sensor. Echter was ik het meest benieuwd naar de hoge ISO performance, hoe zou de Nikon D3x het bijvoorbeeld tijdens het Amsterdamse uitgaansleven presteren? Het uitgaansleven brengt namelijk altijd aparte lichtomstandigheden met zich mee.

Voordat die vraag wordt beantwoord bekijken we eerst wat er o.a. allemaal veranderd is ten opzichte van “kleinere” broer, de D3.

“Meet The Boss”

Intern komt de D3x grotendeels overeen met D3. Onderstaand de USP’s (Unique Selling Point) van de Nikon D3x.

• 24.5 megapixel Full-Frame (36 x 24 mm) sensor
• ISO 100 – 1600 (ISO 50 – 6400 in Boost mode)
• Also supports DX lenses, viewfinder automatically masks (10.5 megapixels with DX lens)
• 14-bit A/D conversion, 12 channel readout
• Gapless micro lens array and on-chip noise reduction
• Nikon EXPEED image processor (Capture NX processing and NR algorithms, optimized for D3X, lower power)
• Super fast operation (power-up 12 ms, shutter lag 41 ms, black-out 74 ms)
• Kevlar / carbon fibre composite shutter with 300,000 exposure durability
• Multi-CAM3500FX Auto Focus sensor (51-point, 15 cross-type, more vertical coverage)
• Auto-focus tracking by color (using information from 1005-pixel AE sensor)
• Auto-focus calibration (fine-tuning) available (fixed body or up to 20 separate lens settings)
• Scene Recognition System (uses AE sensor, AF sensor)
• Seven frames per second in continuous and DX mode
• Dual Compact Flash card slots (overflow, back-up, RAW on 1 / JPEG on 2, copy)
• Compact Flash UDMA support
• 3.0″ 922,000 pixel LCD monitor
• Live View with either phase detect (mirror up/down) or contrast detect Auto Focus
• Virtual horizon indicates if camera is level (like an aircraft cockpit display)
• HDMI HD video output
• ‘Active D-Lighting’ with new ‘Extra High’ setting (adjusts metering as well as applying D-Lighting curve)
• Detailed ‘Control Panel’ type display on LCD monitor, changes color in darkness
• Buttons sealed against moisture
• Dual battery charger as standard

24.5 megapixel Full Frame FX sensor

De nieuwe Nikon FX sensor die er o.a. voor heeft gezorgd dat de D3x tot voor kort een prominente eerste plaats heeft bemachtigd in de DxOMark database. Inmiddels heeft de D3x de tweede plek ingenomen nu de Phase One P65+ sensor de eerste plek heeft bemachtigd (lees meer). Nikon heeft aangegeven dat dit niet dezelfde sensor is als diegene die is ingebouwd in de Sony a900, maar deze zal zeker overeenkomsten vertonen. Het zal interessant zijn om te zien hoe deze nieuwe sensor zal presteren.

ISO 100 – 1600 (ISO 50 – 6400 in Boost mode)

Ten opzichte van de D3 is de base ISO verlaagd naar 100 ten opzichte van ISO 200. Daarnaast is het maximum snel behaald met ISO 1600. Gelukkig heeft Nikon ervoor gezorgd dat de ISO geboost kan worden tot maximaal ISO 6400. Zijn rivaal (de Canon 1Ds Mark III) heeft dezelfde base ISO waarden, waarbij de 1Ds tot maximaal ISO 3200 gaat. Ik ben benieuwd hoe dit zich vertaald in een “real life” situatie. Nikon heeft inmiddels een sterke reputatie opgebouwd m.b.t. ruisafhandeling. Kan Nikon haar naam hooghouden met de introductie van de D3x?

Gapless micro lens array and on-chip noise reduction

Nikon heeft ervoor gezorgd dat er zo efficiënt mogelijk met het gereflecteerde licht wordt omgegaan en heeft de gaten tussen de microlenzen weten te dichten, waardoor er geen licht verloren gaat.

Nikon EXPEED image processor (Capture NX processing and NR algorithms, optimized for D3X, lower power)

Uiteraard maakt de D3x ook gebruik van Nikon’s eigen EXPEED systeem, die de verdere beeldafhandeling voor zijn rekening neemt. Er zouden wat optimalisaties zijn doorgevoerd voor de D3x, waardoor deze o.a. minder stroom verbruikt ten opzichte van zijn voorganger. Het EXPEED systeem heeft zich inmiddels al bewezen en staat garant voor goede prestaties.

Multi-CAM3500FX Auto Focus sensor (51-point, 15 cross-type, more vertical coverage)

Nikon heeft ook de Multi-CAM3500FX Auto Focus sensor ingebouwd in de D3x. Je krijgt de beschikking over 51 AF punten, waarvan er 15 cross type sensoren zijn. Nikon loopt nog steeds voor op het gebied van Auto Focus  na de introductie van deze nieuwe module. Vooral de 3D Tracking modus laat zien hoe goed het systeem kan presteren.

Seven frames per second in continuous and DX mode

Waar de Nikon D3 het haalt, moet de D3x het doen met slechts 7 frames per seconde (fps) in DX modus en 5 frames per seconde in FX modus. 5 Frames per seconde blijft een acceptabele snelheid voor een spiegelreflex, voorals als je  beseft dat er met 24.5 megapixels wordt gewerkt! De 1Ds Mk3 haalt ook 5 fps bij zijn maximale resolutie van 21.1 megapixel.

In bovenstaand lijstje mist Sensor Cleaning, ik vermoed dat Nikon ervan uitgaat dat de professional regelmatig zijn/haar sensor laat cleanen. Daarnaast kan er best een technische reden zijn, dat een dergelijke oplossing achterwege wordt gelaten.

Body

De Nikon D3x body is 1:1 overgenomen van de D3, het enige verschil is de toevoeging van de “X” achter “D3″. Er is ook niets veranderd aan de knoppenlayout. Dit is goed nieuws voor de fotografen die bijvoorbeeld al gebruik maken van een D3. Nikon heeft de knoppenlayout zelfs doorgevoerd naar de modellen die zich onder de D3x bevinden. De D700 en D300 hebben een knoppenlayout, die grotendeels overeenkomt met de grotere familieleden.

De body voelt erg stevig aan en ligt lekker in de hand. De D3x is uiteraard ook ge-weathersealed, zodat deze ook bruikbaar is in de meest extreme weersomstandigheden. De D3x maakt net zoals de D3 gebruik van een hoge resolutie 3.0″ LCD scherm (920k pixels), wat een schat aan informatie kan huisvesten en ook gebruikt wordt voor Live View. Onder het grote scherm bevindt zich  een kleiner scherm, waarop o.a. de volgende informatie zichtbaar is:

• Gekozen ISO
• Kwaliteitsmodus per geheugenkaart: RAW / JPG normal / etc
• Witbalans
• Bracketing

Ik moest even wennen aan het feit dat deze informatie bij de D3x ook aan de achterkant zichtbaar is. Deze informatie is namelijk ook beschikbaar op het LCD scherm op de bovenkant van het toestel (net als bij mijn D300). Het bovenste scherm laat de gebruikelijke relevante informatie zien, zoals:

• Aperature / Shutter / Manual / etc modus
• Batterijstatus
• Flitsmodus
• Sluitertijd
• Diafragma
• etc

Boven het scherm bevindt zich de grote ronde zoeker, die tevens afgesloten kan worden door een pal om te zetten (handig voor de landschapsfotografen onder ons). Wat een genot om te fotograferen met een dergelijke grote zoeker, vooral bij gebruik van lichtsterke objectieven. Manual focussen is met een dergelijke zoeker een stuk gemakkelijker en zorgde bij mij ervoor dat ik minder aan het “staren” was in de zoeker om de scherpte te kunnen bepalen t.o.v. mijn cropcamera zoeker. De D3x kan overweg met DX lenzen, de zoeker zal hierbij automatisch de stukken maskeren die buiten de beeldcirkel vallen. Bij gebruik van een croplens (DX) wordt er effectief met 10.5 megapixels gefotografeerd.

De D3x heeft ook de beschikking over een tweetal geheugenslots, waarmee je bv foto’s kan opslaan in “Backup” modus (alles wat op kaart 1 wordt opgeslagen wordt precies zo opgeslagen op kaart 2). Er kan ook gekozen worden voor “Overflow” modus, waarbij kaart 2 pas wordt gebruikt als kaart 1 vol is of voor de modus waarbij RAW bestanden op kaart 1 en JPEG bestanden op kaart 2 worden opgeslagen. De D3x produceert RAW (NEF) bestanden van grofweg 20MB per stuk, bij een beetje enthousiast fotograferen vlieg je zo door je Compact Flash kaartjes heen en zijn de 2 aanwezige sloten geen overbodige luxe, maar lijken eerder op noodzaak.

Aansluitingen

De D3x heeft op een tweetal plaatsen zijn aansluitingen zitten. Aan de voorkant zitten onder 2 rubberen afdekplaatjes de aansluitingen voor de Remote en Flash PC sync, waarmee bijvoorbeeld een GPS adapter kan worden aangesloten. Vlak daarnaast aan de zijkant zit een grotere rubberen afdekplaat, die bescherming biedt aan een mini USB2.0, Video out, DC-IN en HDMI aansluiting. De HDMI poort kan ervoor zorgen dat je geschoten beeld tot 1080i op een bijbehorende HDTV kan terugkijken.

Bediening & interface

De D3x heeft net zoals elke andere camera uit dit segment een groot scala aan knoppen, maar laat zich makkelijk bedienen als je eenmaal weet waar elke knop zit. Net zoals de andere modellen heeft de D3x de beschikking over een tweetal draaiwieltjes (1 voor diafragma, 1 voor sluitertijd), die ook aanwezig zijn bij de ingebouwde vertical grip. Om te switchen van “Drive” modus dient er een kleine knop ingedrukt te worden, voordat de setting kan worden aangepast (zorgt er tevens voor dat dit niet per ongeluk kan worden aangepast). De aanwezige drivemodi zijn: Single frame / Continuous low speed / Continuous high speed / Live View / Self timer en Mirror up. Tevens zitten op diezelfde plaats ook de knoppen om de Flash Sync modus / Bracketing functie / Shutterspeed lock aan te kunnen passen (in combinatie met het voorste draaiwiel).

De menu knop kan gevonden worden naast het LCD scherm, waarmee je de D3x naar je eigen hand kan zetten. De menustructuur van Nikon is uiteindelijk moeilijk om te overzien, dit komt mede door de grote hoeveelheid opties die de D3x (ook andere modellen) biedt aan de gebruiker. Je kan zoveel aanpassen, dat je op een gegeven moment het overzicht kwijt kan raken. Dit is uiteraard tegen te gaan door het gebruik van profielen. Om nog enig overzicht te bewaren heeft Nikon de custom settings voorzien van letter/cijfer en kleurcodering, daarnaast is er een help functie aanwezig en kun je als gebruiker een selectie maken van de meest gebruikte functies (”My Menu”).

De duimknop werkt op zich prettig, al ga je sneller door menu’s heen met de draaiknop die Canon al geruimte hanteerd op haar modellen. Dit zal uiteraard per persoon verschillen, het is maar net waar je voorkeur naar uit gaat.

Voor de meeste aanpassingen tijdens het fotograferen (bijvoorbeeld witbalans / ISO) zijn twee handen nodig, het indrukken van de gewenste knop met een draai aan de draaiknop laat je snel en makkelijk de juiste aanpassing maken.

Live View

De D3X beschikt uiteraard ook over Live View, waarmee er via Contrast Detect of Phase Detect gefocust kan worden. Nikon moet hier nog steeds zijn meerdere erkennen. De Live View oplossing van Olympus blijft het snelste systeem waarmee ik heb mogen werken. Nikon’s oplossing voldoet, maar is voor verbetering vatbaar.

Prestaties

En dan komen we aan op de vraag die mij het meest bezig hield; hoe presteert de Nikon D3x? En vooral: hoe presteert de D3x bij gebruik van hoge ISO waarden?

Bij de introductie op Nikon Headquarters had ik de D3x al aan een korte test onderworpen, die niet verkeerd uitviel (lees meer). Dit liet min of meer al zien wat de D3x in zijn mars had.

Ik kreeg van Nikon deze keer de beschikking over de Nikkor AF-S 14-24mm f/2.8G ED, een ultra wide angle objectief die zich in de tussentijd al heeft bewezen. Met de komst van de FX sensor was het ook tijd voor nieuwe fullframe lenzen, waaronder de nieuwe AF-S 24-70mm/2.8 en de AF-S 14-24mm/2.8. Ik had liever de 24-70mm gewild voor het betere portretwerk, maar deze kon voor deze test helaas niet geleverd worden. Naast de 14-24mm heb ik ook gebruik gemaakt van een klassieker uit het budget segment, de Nikkor AF 50mm f/1.8D AF, mijn trouwe Nikkor AF 85mm f/1.8 (non D versie) en de Sigma 70-200mm f/2.8 EX HSM.

Ik was benieuwd hoe de D3x zou presteren tijdens het Amsterdamse nachtleven. Ik ben een nachtje meegegaan met DJ Tony Verdult (TonyVerdult.com), die moest draaien in de Powerzone. De lichtsituatie was er alles behalve ideaal. Het enige licht dat op de DJ booth was gericht was rood licht. Ik heb nog een poging gewaagd om te vragen of er meer en ander licht op de DJ booth gericht kon worden, maar helaas zonder resultaat. De situatie was simpelweg samen te vatten als “rood” en “donker”.

Ik werd dan ook geforceerd om vooral met maximaal diafragma te schieten, al dan niet gebruik makend van de aanwezige 3D tracking of manual focus. De D3x was uitgerust met de laatste firmware (versie 1.00).

De foto’s zijn als volgt geschoten:

• Profiel: Standard
• High ISO NR : normal
• Objectieven: Nikkor 14-24mm / Nikkor 50mm / Nikkor 85mm / Sigma 70-200mm

De conversie is als volgt verlopen:

• Adobe Camera RAW plugin v5.3.0.21
• Tone curve : Lineair
• Sharpening : 0
• Noise reduction : 0
• Adobe RGB
• 16 Bits
• 300dpi
• Conversie naar .psd

In Photoshop CS4:

• Contrast adjustment layer : medium contrast
• Verkleinen naar 500 pixels width / 72 dpi
• Convert : sRGB
• 8 Bits
• Opslaan als JPG, Quality 8

Met een camera zoals de D3X voel je je al een stuk geruster. De camera is gebouwd op extreme omstandigheden, dus een gemorst drankje zou geen roet in het eten mogen gooien. Ik was daarnaast blij dat ik in deze situatie een full frame camera tot mijn beschikking had, door de aanwezigheid van de grote heldere zoeker kon ik nog duidelijk focus bepalen en overzicht bewaren.

Onder elke foto is een link naar de volledige JPG, zodat jullie deze zelf ook rustig kunnen bekijken.

CD Spelers

f/3.5 / 1/30s / ISO 1600 / Nikkor 50mm

De crop is gemaakt aan de bovenkant van de cd spelers. Aan de crop te zien is er lichte chromatische ruis zichtbaar in de onscherpte, maar niet  iets om je echt zorgen over te maken.

Download: Full Size JPG

DJ Tony Verdult

f/2.8 / 1/125s / ISO 3200 / Nikkor 50mm

De verhoging naar ISO 3200 laat al een stuk meer ruis zien, al is deze van “korrelige” aard. Er is weinig chromatische ruis te bespeuren, maar dat kan liggen aan de enkele rode lichtbron.

Download: Full Size JPG

Tony Verdult (portret)

f/1.8 / 1/160s / ISO 1600 / Nikkor 85mm

De crop laat een beetje hetzelfde zien als in de eerste foto. Er is duidelijk ruis aanwezig, maar in een vorm die ik niet als echt storend acht.

Download: Full Size JPG

Tony behind the decks

f/2.8 / 1/100s / ISO 1600 / Nikkor 14-24mm

De crop laat een stuk onscherpte zien, die er erg “schoon” uitziet voor een ISO 1600 shot. De kwaliteit van het gebruikte objectief zal hier ook mee te maken hebben.

Download: Full Size JPG

Angel Dancer

f/2.8 / 1/100s / ISO 1600 / Sigma 70-200mm

Als laatste een shot van een danseres, waarbij er wat chromatische ruis zichtbaar is. Deze shot zou makkelijk gered kunnen worden door het gebruik van bijvoorbeeld Noise Ninja, al verlies je dan uiteraard wat scherpte.

Download: Full Size JPG

Bij elkaar genomen heeft de D3x mij weten te verrassen met de resultaten. Ondanks de hogere pixel pitch heeft Nikon het toch voor elkaar te kregen om de hoge ISO’s netjes af te laten handelen. Nikon laat zien hoe krachtig en efficiënt het EXPEED systeem haar werk kan doen. Ik heb de lage ISO’s niet getest, dit is inmiddels al getest door o.a. de heren van DPreview.com. Uiteraard kunnen er ook voorbeelden in onze eigen Image Gallery worden bekeken, click hier voor voorbeelden.

In alle hectiek heb ik niet gezien dat ik de camera niet op ISO 6400 heb gezet, vandaar het gemis van een ISO 6400 sample, excuses hiervoor.

Prijs en levering

De D3x is inmiddels verkrijgbaar voor rond de €6.000,- euro (ter vergelijking, de Canon 1Ds Mark III kost ook +- €6.000,- euro). De D3x wordt als volgt geleverd:

• Nikon D3x body
• BS-2 shoe cover
• En-EL4a Lithium Ion accu
• MH-22 acculader + kabel
• UC-E4 USB kabel
• AN-D3 strap
• Software, handleidingen, etc

Conclusie

De straatprijs van de Nikon D3x is inmiddels gedaald tot ca. €6.000,- euro, wat de aankoop al een stuk aantrekkelijker maakt vergeleken met de introductieprijs van €8.000,- euro. Het blijft nog steeds een flinke som geld, maar je krijgt hiervoor een dijk van een camera terug. Een geheel nieuwe 24.5 megapixel sensor, gecombineerd met het Nikon EXPEED systeem, de snelle autofocus en de robuuste weathersealed body. Voorwaarde is dat je goed glas aanschaft, want een dergelijke sensor laat alle fouten zien van het gebruikte objectief.

Ik was benieuwd naar de prestaties m.b.t. de hoge ISO afhandeling en die viel mij na een field test in het Amsterdamse nachtleven alles behalve tegen. Ik had erger verwacht i.v.m. de lichtomstandigheden die ik voorgeschoteld kreeg. De hogere pixel pitch van de D3x wordt niet onbestraft gelaten, er is wel degelijk ruis aanwezig bij gebruik van de hogere ISO’s, al is deze meer van korrelige aard, het soort ruis wat je bij film ook krijgt.

De Nikon D3x is gericht op het topsegment en daar behoort deze camera ook, de D3x heeft niets voor niets tot voor korte tijd op de eerste plaats gestaan in de database van DxOMark. De D3x staat nu op de tweede plaats, net onder de Phase One P65 Plus (lees meer). Nikon heeft een goed presterende camera weten te produceren die nu weer wacht op een antwoord van de concurrenten…

Meer info: Nikon D3X

In het bezit van een Nikon D3x? Heb jij ervaring met deze camera? Vertel ons wat je ervan vindt!

Foto’s en tekst door Andy Ramdin

Gerelateerde Artikelen

• 13 Juli 2009 -- Canon EOS 5D Mark II | Review (5)
• 22 Februari 2010 -- Nikon D3s | Review (6)
• 20 Oktober 2009 -- Nikon D300s | Review (8)
• 24 december 2008 -- Sony Alpha 900 | Review (51)
• 24 Augustus 2009 -- Panasonic Lumix G1 | Review (4)

Kenmerken: 14-24mm, 1Ds, 50mm, 70-200mm, 85mm, a900, alpha, amsterdam, body, Canon, capture, capturenx, cleaning, cmos, crop, D3, D300, d3x, d700, definition, digitaal, digital, dj, DSLR, dx, ex, expeed, fap, frame, full, fx, hdmi, hdtv, high, hsm, iso, lens, live, mark 3, mark iii, mk3, mkiii, nef, Nikkor, Nikon, nx, Olympus, powerzone, raw, reflex, review, sealing, sensor, Sigma, single, Sony, Spiegelreflex, Test, tony, verdult, view, weather, weathersealing

Dit artikel is geplaatst op Maandag, 8 Juni 2009 at 10:37 am en is gearchiveerd onder Testen. Je kunt reacties op dit artikel volgen via de RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.