Nikon heeft al geruime tijd een goed presterende middenklasser in handen. Nu steeds meer camerafabrikanten HD video toevoegen aan nieuwe modellen was het ook voor Nikon tijd om een “nieuw” model uit te brengen in de vorm van de D300s. Is de D300s een waardige vervanger van de D300?

Nikon D300s

HD filmen was voor Nikon niet echt iets nieuws. De eerder uitgebracht D90 had al de beschikking over een HD filmmogelijkheid (maximaal 720p) en ook de nieuwe instapbody (D5000) beschikte over diezelfde filmmogelijkheid. Nikon kondigde op 30 juli 2009 de “nieuwe” D300s aan, wat in feite niets meer is dan een geupdate versie van de inmiddels bekende D300.

Ik fotografeer zelf al geruime tijd met een Nikon D300, waar ik tot op heden nog steeds erg tevreden mee ben. Ik verwachtte dan ook dat de gewenningsperiode miniem was, maar dat viel uiteindelijk nog best even tegen. Eerst maar de belangrijkste specificaties (bron: Nikon.nl):

• DX-formaat CMOS-beeldsensor van 12,3 megapixels. Zelfreinigende sensor beperkt het effect van stof tot een minimum.
• Continu-opnamen van 7 bps (8 bps mogelijk bij gebruik van het optionele MB-D10 battery pack).
• Met D-movie kunt u door de bewerkingsfunctie te starten en weer te stoppen prachtige HD-films (high-definition) met stereogeluid (Compatibele stereomicrofoon vereist) opnemen.
• Twee kaartsleuven: een CF- en een SD-geheugenkaartsleuf voor een flexibelere workflow.
• ISO 200-3200: uitbreidbaar tot maximaal ISO 6400 (equivalent) en minimaal ISO 100 (equivalent).
• EXPEED-beeldverwerkingssysteem met 14-bits A/D-conversie en 16-bits beeldverwerking voor prachtige toongradaties.
• Multi-CAM 3500FX 51-punts AF-systeem. Afzonderlijk selecteerbaar of instelbaar met een dekking van 9, 21 of 51 punten
• Snelle respons met een opstarttijd van circa 0,13 seconde en een ontspanvertraging van 45 milliseconden.
• Stille opnamestand: perfect voor onopvallend fotograferen, omdat het geluidsvolume van de mechanismen van de camera merkbaar wordt verminderd.
• Picture Controls zorgen voor een gestroomlijnde beeldverwerking in de camera doordat beeldparameters kunnen worden aangepast voordat de foto wordt gemaakt. Ze bieden volledige controle over verscherping, contrast, helderheid, tint en verzadiging in diverse kleurstanden.
• 3-inch VGA-LCD-monitor met 920.000 pixels en een brede kijkhoek van 170 graden.
• Actieve D-Lighting produceert prachtige beelden met een hoog contrast door automatisch tooncorrectie toe te passen op het moment dat de foto wordt gemaakt.
• Duurzame body van magnesiumlegering: bestand tegen waterdruppels en stof
• Duurzame sluiter die gedurende 150.000 cycli is getest.
• HDMI-video-uitgang maakt aansluiting op high-definition videosystemen mogelijk.
• Intuïtieve ergonomie met optimaal geplaatste knoppen voor een snelle en eenvoudige bediening.

Het valt op dat veel van de bovenstaande punten ook bij de D300 aanwezig zijn, maar dat is ook niet gek, omdat de D300s uiteraard gebouwd is op de fundamenten van de D300. Wat het meest in het oog springt is uiteraard de video modus (waarover dadelijk meer). Bovenstaande punten komen aan bod in de desbetreffende punten van de review.

Kitversies

De Nikon D300s kan ik verschillende kits worden aangeschaft. Ik heb alleen de beschikking gehad over de body, het glaswerk had ik zelf al in huis. Naast de body kan je kiezen voor een 16-85VR kit of een 18-200mm VR kit.

Beide zijn op zich interessant voor diegenen die nog geen objectieven hebben. De 16-85VR is een nette lens om op de D300 te hebben. De 18-200 is een mooie “walkaround” lens en geeft de gebruiker een flexibel bereik. De prijzen zien er op dit moment als volgt uit.

• Nikon D300s Body only / €1.370,- euro
• Nikon D300s + Nikkor 16-85VR kit / €1.860,- euro
• Nikon D300s + Nikkor 18-200VR kit / €1.998,- euro

De D300s is momenteel aardig aantrekkelijk geprijst.

Body

Na de doos te hebben geopend vinden we het volgende terug:

• Oplaadbare Li-ion batterij EN-EL3e
• snellader MH-18a
• Oculairkapje DK-5
• USB-kabel UC-E4
• AV-kabel EG-D2
• camerariem AN-DC4
• bodydop BF-1A
• cd-rom met softwaresuite

Ziet eruit als een standaarduitrusting,  jammer dat er bijvoorbeeld geen HDMI kabel bij zit, al ben ik dat persoonlijk nog nooit tegengekomen in bij een camera uitrusting.

De body van de D300s komt bijna 1:1 overeen met zijn voorganger, hier en daar zijn er wat veranderingen doorgevoerd, waardoor je als gebruiker wel degelijk kan zien dat je te maken hebt met de D300s. De D300s is aardig qua formaat, diegenen die een entry level body gewend zijn zullen er even aan moeten wennen, maar ik zou inmiddels niet anders willen. De optionele batterygrip is een persoonlijke voorkeur, ook deze behoort tot mijn standaarduitrusting. De body wordt er een stukje steviger door (en zwaarder!), maar je krijgt er o.a. een extra sluiterknop en twee command dials voor terug. Verder is de body bestand tegen de weersinvloeden middels weathersealing.

Aan de voorkant vinden we een command dial, een tweetal functieknoppen, een knop om te switchen tussen continuous AF / single AF / Manual focus, een remote uitgang, een pc sync uitgang, een knop om de popup flitser mee uit te klappen, een knopje om de flitswaarde/modus mee aan te passen en uiteraard de modelaanduiding met daaronder een drietal openingen voor de microfoon (mono).

Aan de zijkant vinden we een rubberen klep met daaronder verschillende aansluitingen, zoals een video uit (composiet), mini HDMI uitgang, DC-in en een mini USB 2.0 aansluiting. De HDMI uitgang is inmiddels een welkome toevoeging met de prijsverlagingen die we ervaren m.b.t. de hoge resolutie monitoren en (HD)TV’s. Het terugkijken van beeldmateriaal is een stukje eenvoudiger en de kwaliteit blijft beter gewaarborgd omdat het om een digitale verbinding gaat.

De achterkant van de D300s wordt gedomineerd door het grote 3.0″ LCD scherm. De D300s is er niet op vooruit of achteruit gegaan m.b.t het scherm. Hetzelfde hoge resolutie scherm (920.000 beeldpunten) is een genot om mee te werken en is een grote verbetering ten opzichte van de schermen met lagere resoluties.

Linksboven het scherm vinden we de Playback knop en de Delete knop die dubbele dienst draait als Format knop (i.c.m de Mode knop). Een foto verwijderen (in Playback modus) is zo simpel als tweemaal op de Delete knop drukken, werkt erg snel en vooral erg fijn. Links van het scherm vinden we de knoppen voor:

• Menu
• Protect / Info / Menu help
• Thumbnail / Zoom out
• Zoom in / Live View inzoomen
• OK

De Nikon D300s heeft een groot aantal custom functions, waarbij het wel handig kan zijn (vooral voor beginnende gebruikers) om te weten wat elke optie doet. Door middel van de info knop (in het menu) krijg je als gebruiker een korte beschrijving te zien van de geselecteerde optie.

Rechts van het scherm zien we een opvallende verschijning, waar de D300 een “normale” vierpuntdruktoets heeft, heeft Nikon de D300s uitgerust met dezelfde interface van de duurdere modellen. Voor een “doorgewinterde” D300 gebruiker even wennen, voor de gebruikers van de D700/D3/D3x een gewone zaak.

De nieuwe druktoets was voor mij flink wennen, maar eenmaal eraan gewend wil je niet meer terug naar de druktoets van de D300. De nieuwe toets werkt fijner en daarnaast ook sneller. Bij de D300 maakte ik nog wel eens regelmatig de fout door een verkeerde optie te kiezen als ik de druktoets indrukte. Het kan namelijk gebeuren dat je op dat moment per ongeluk onbedoeld ook nog een richting kiest. Met de nieuwe druktoets behoort dat gelukkig tot het verleden.

Het is een slimme zet geweest van Nikon, want het midden van de druktoets doet namelijk tijdens “filmmodus” dienst als REC knop. Canon onderkende het probleem bij de EOS 5D Mark II al, waar de SET knop als REC diende. Als de REC knop zich te laag bevindt, dan is het begin van je film zo goed als nooit stabiel. De nieuwe EOS 7D heeft net zoals de D300s een REC knop die hoger geplaatst is.

Onder de druktoets vinden we nog een nieuwtje, de D300s heeft een dedicated Live View knop gekregen, om zo snel naar Live Modus te kunnen schakelen, waardoor je binnen korte tijd aan het filmen geraakt. Ook dit kleine knopje is een welkome toevoeging.

Daaronder vinden we de bekende schakelaar om te schakelen tussen Auto area AF, Dynamic area AF en Single area AF, waardoor je als gebruiker zelf makkelijk je area autofocus modus kan kiezen en een klein Info knopje. Rechtsonder vinden we nog een statuslampje (knippert als er data word weggeschreven) en een aantal kleine openingen voor de ingebouwde speaker).

Boven het scherm vinden we de grote zoeker die 100% beelddekking geeft. De zoeker zelf kan een scala aan opties weergeven, waaronder een grid layout en alle 51 (!) de focus punten. Onderin het zoekerbeeld de gebruikelijke informatie zoals metering modus, sluitertijd, diafragma enz. Rechts van de zoeker vinden we een gecombineerde draaiknop om de meteringmodus aan te passen (3D Color Matrix II / Center weighted / Spot metering) en om de AE/AF te locken. Daarnaast nog een enkele AF-ON knop, wat simpelweg een alternatief is voor het half indrukken van de sluiter. Als laatst op de achterkant van de body vinden we nog de tweede command dial.

Aan de andere zijkant vinden we een nieuwtje, het batterijdeksel is aangepast. Nu hoeft er niet meer een hendeltje overgehaald te worden voordat het deurtje opengaat. De D300s heeft de beschikking gekregen over een schuifdeksel. Ik ben zelf meer te spreken over de eerstgenoemde, op de een of andere manier voelt dat steviger aan dan de nieuwe implementatie. Waar de D300 “slechts” een enkel slot had voor Compactflash, heeft de D300s nu een extra SD (Secure Digital) slot gekregen. De D300s kan nu net als zijn grotere broers kiezen voor Overflow / Backup / Raw 1 Jpeg 2 modus. In Overflow modus wordt er automatisch geschakeld tussen de memory cards als de ene kaart vol is. Backup modus schrijft een dubbele kopie weg (net zoals RAID 1 bij harde schijven) en Raw primary, Jpeg secondary spreekt eigenlijk voor zich. Het was nog mooier geweest als er een tweede CF slot bij was gekomen, het kan zijn dat Nikon zich richt op de fotografen die met SD kaartjes fotograferen (zoals bij de eigen instapmodellen), zodat bij een upgrade men niet meteen hoeft te investeren in CF kaartjes.

Aan de bovenkant vinden we een groot secundair statusscherm waar veel van de gebruikelijke informatie op te vinden is. Ik ben in de loop der tijd erg gewend geraakt aan het tweede scherm, je kan zo snel een aanpassing maken zonder op het grote scherm of in de zoeker te hoeven kijken. Met de Mode knop kan je switchen (ingedrukt houden i.c.m. het draaien aan de command dial) tussen de verschillende Exposure modes (PASM). Naast de Mode knop vinden we de belichtingscompensatie knop (EV), de sluiter en een draaischijf om het toestel aan/uit te zetten.

Aan de overkant vinden we een draaiknop (zgn. Mode dial), waarmee de drive modus kan worden gekozen (single frame / Continuous low speed (Cl) / Continuous high speed (Ch) / Quiet (Q) / Self-timer / etc). De Cl functie kan naar wens worden ingesteld. Nieuw is de toevoeging van de Quiet modus, waarbij de sluiter daadwerkelijk een stuk stiller is dan in de normale modus. Handig voor de “candid” shots en de fotograaf waarbij stilte en rust een must is.

Wat Nikon slim heeft gedaan is dat zowel de D700 / D300s en de D300 allen gebruik kunnen maken van dezelfde MB-D10 verticale grip. Diegenen die upgraden hoeven dan niet meer te investeren in een nieuwe grip.

Menu’s

Nikon gebruikt een diepe menustructuur t.o.v. Canon, die veelal een brede menustructuur gebruikt. Voor diegenen die voor het eerst een D300s onderzoeken zullen hoogstwaarschijnlijk even moeten slikken bij het aanzien van het Custom settings menu.

Naast de gebruikelijke menu’s (Playback, Shooting, Setup) vindt je ook de Custom settings die daarnaast zijn onderverdeeld in de letter A t/m F, waarbij elke letter zelf nog bestaat uit een aantal settings. DPreview heeft alle menu’s al netjes uitgeplozen, ik raad je aan om de Nikon D300 review van hen te bekijken m.b.t. de menu’s. Click: DPreview.com – NikonD300 review – Menus.

Het is uiteindelijk ook een persoonlijke voorkeur, ik ben niet anders gewend dan de menustructuur van Nikon. De menustructuur van Canon is ook fijn om mee te werken, zeker na de implementatie bij de Canon 5D Mark II. De menu’s zien er niet langer saai uit, maar nodigen zelfs uit om naar te kijken.

Intern

Wat mij opviel is dat er intern niet zo heel erg veel veranderd is. De D300s heeft net zoals de D300 de beschikking gekregen over een 12.3 megapixel APS-C CMOS sensor (DX formaat). Het inmiddels bekende EXPEED systeem zorgt voor de verdere beeldafhandeling (14 bits A/D conversie) en wordt ook gebruikt in alle andere duurdere modellen.

Als gebruiker heb je de optie om in 12 of zelfs 14 bits RAW (NEF) bestanden te fotograferen. 14 bits bestanden zijn een stukje groter dan 12 bits bestanden, maar bevatten daarnaast wel meer informatie. Voor diegenen die maximaal resultaat willen behalen is dit zeker een optie om niet over te slaan. Wel een kleine waarschuwing, de maximale burstsnelheid ligt hiermee wel een heel stuk lager.

De autofocus wordt bij de D300s afgehandeld door de Multi-CAM 3500 FX module. Je hebt hierbij de beschikking over en 51 punts autofocus, waarbij 15 cross type sensoren zijn. De AF module werkt erg goed, waarbij vooral de 3D tracking mij heeft weten te verbazen. De AF module heeft het bijna altijd bij het juiste eind en legt de focus waar ik de focus wil hebben. Ook bij ongunstige lichtomstandigheden laat de D300s zich niet zomaar uit het veld slaan. Bij sporten of snel bewegende objecten is 3D tracking een uitkomst. Het object wordt over het gehele autofocus veld gevolgd.

Het ISO bereik is ongewijzigd gebleven, je hebt hierbij de beschikking van ISO 200 tot ISO 3200, waarbij je middels een boost kan beschikken over ISO 100 – 6400.

De D300s heeft een tweetal opties m.b.t. D-lighting erbij gekregen. De D300 beschikte al over Enhanced / Normal / Moderate, de D300s heeft nu ook een Extra High en Auto optie gekregen, een functie die op de duurdere modellen al aanwezig is.

Nikon heeft het voor elkaar gekregen om een snelle camera nog sneller te maken. De D300 had een standaardburstsnelheid van 6 beelden per seconde. Met behulp van de MB-D10 i.c.m. AA batterijen of de duurdere accu’s kan men zelfs 8 beelden per seconde halen bij gebruik van 12 bits NEF bestanden. De D300s doet er nog een klein schepje bovenop en kan bij gebruik van de standaardaccu al 7 beelden per seconde halen, de batterygrip doet er “slechts” 1 beeld per seconde bij.

In de praktijk

En dan het belangrijkste, hoe is de D300s in de praktijk? Eigenlijk kan ik hier best kort over zijn, Nikon heeft een haar huidige goed presterende middenklasser nog beter gemaakt. De D300 was het beste wat je je op DX formaat kon wensen, de D300s neemt wat mij betreft die plek in. Een uitleg is hier wel op zijn plaats.

Als eerste : de D300s laat zich heel anders behandelen dan de modellen die eronder zijn geplaatst. Zo zijn er geen Scene modes aanwezig zoals Beach, Twilight etc. De D300s behoort tot de professionele toestellen en de aanwezigheid van alleen de PASM modes benadrukt dat feit nog eens extra. Het zal even moeite kosten om wat handelingen met twee handen uit te voeren (switchen tussen PASM, Drive modes, ISO, etc), maar werkt uiteindelijk prettig.

De gebruikte CMOS sensor laat indrukwekkende resultaten zien, tot ISO 400 zal je bijna geen verschil merken met de onderliggende ISO waarden. ISO 800 – 1600  blijft bruikbaar al zal er wel ruis aanwezig zijn maar deze is niet storende (de bekende chromatische ruis). Er wordt eerder een soort korrel toegevoegd wat opgevat kan worden als “filmachtig”.

De burstsnelheid van 7 beelden per seconden is voor bijna elke situatie snel genoeg al zal de pure sportfotograaf eerder uitwijken naar de snellere Nikon D3.

Ik heb de D300s meegenomen tijdens een trip naar de Notorious IBE in Heerlen, een groot breakdance festival verspreid over een drietal dagen. De lichtomstandigheden waren in de binnenlocaties verre van ideaal, waardoor flitsen een must was. Mijn Nikon SB-900 moest dit gat weten te dichten.

Voor een uitgebreide ISO test moet ik jullie verwijzen naar DPreview die de D300 uitvoerig heeft weten te testen (lees hier). Mijn resultaten vloeien voort uit een field test, waarbij de omstandigheden verre van constant zijn. Onderstaand een aantal samples die ik geschoten heb tijdens de IBE in Heerlen.

De crop van bovenstaande foto laat zeker wat ruis zien, al is deze van korrelige aard.

HD Filmen / D-Movie

De mogelijkheid om HD te filmen is toch wat het meeste opvalt bij de update die Nikon heeft uitgevoerd t.o.v. de D300 (door Nikon bestempeld als D-Movie). Het filmen met een DSLR is al vaker ter sprake gekomen op FAP, waarbij ikzelf een fervent voorstander ben van de huidige ontwikkelingen mede doordat het gewoon leuk is om te doen (of heb ik een verkeerd vak gekozen?). Filmen is wat mij betreft een leuke bijkomstigheid, maar is niet de voornaamste reden om een toestel wel of niet aan te schaffen.

Dat houdt niet in dat Nikon de filmoptie perfect heeft uitgevoerd er zitten namelijk wat kleine beperkingen aan het filmen.

HD Films worden standaard opgenomen in AVI formaat waarbij de effectieve resolutie 1280 x 720 pixels bedraagt (HD Ready, 720p). De D300s kan filmen met 24 beelden per seconde bij gebruik van HD kwaliteit met een maximale cliplengte van 5 minuten. Als je kiest voor een lagere resolutie 640 x 424 (24 fps), dan kan je cliplengte maximaal 20 minuten bedragen.

De autofocus die de D300s tijdens Live View modus gebruikt in filmmodus is gebaseerd op contrast detect, wat in de praktijk erg traag werkt. De snelste AF tijdens Live View blijft in mijn ervaring die van Olympus, Nikon kan hier nog flink wat aan verbeteren. Ik vind het persoonlijk veel leuker om manual focus te gebruiken tijdens het filmen (oefening baart kunst), dus in mijn geval zou ik er niet te zwaar aan tillen. Als je echter niet van MF houdt dan is het echt een gemis om met een trage autofocus te werken.

De vraag blijft ook waarom Nikon het “nog niet voor elkaar gekregen heeft” om te filmen bij 30 beelden per seconde (ter info: de Canon 5D Mark II kan op 1080p filmen bij 30 beelden per seconde). Gaat het hier om een technische beperking of is dit volgens Nikon geen noodzaak? Ik ben benieuwd wat jullie ideeen hierover zijn.

Daarnaast heb je standaard de beschikking over films met mono geluid, waarbij een optionele externe microfoon kan zorgen voor stereo geluid. Voor sommigen een gemis, voor anderen geen echte noodzaak.

Als je kan leven met de beperkingen, dan is er voor de rest niets aan de hand. Zorg er wel voor dat je kwaliteitsglas gebruikt, de gebreken van slecht glas kunnen zich snel laten zien. De kwaliteit van de films is verder prima, het “filmische” effect door de beperkte scherptediepte ziet er al zoveel malen beter uit dan filmen met een videorecorder met kleine sensor. De Canon 5D Mark II liet al interessante dingen zien, de Nikon D300s doet dat nog eens dunnetjes over.

Ik kan jullie op dit moment nog geen eigen samples laten zien, ik hoop deze binnen korte tijd toe te voegen aan deze review.

Conclusie

Als Nikon D300 bezitter schrijf ik deze review met gemengde gevoelens, ik wilde het al eerder noemen in de review, maar heb het bewaard tot het einde. De Nikon D300s voelt in mijn ogen aan als wat de D300 had moeten zijn. Toen ik de D300s weer terug moest sturen ging dat eigenlijk met pijn aan mijn hart (ondanks dat het mijn toestel niet was!). Neemt niet weg dat de D300 een goed toestel is.

De D-Movie functionaliteit voegt wat mij betreft zeker waarde toe aan het pakket en ondanks de kleine veranderingen is de D300s een waardige vervanger van de D300. Op DX formaat kan je je op dit moment niet beter wensen. 12 Megapixel CMOS sensor, 51 punts snelle autofocus, 12/14 bits RAW (NEF), HD filmen, 3.0″ LCD, EXPEED beeldverwerking en is daarnaast ook nog eens aantrekkelijk geprijsd. Wat wil je nog meer?

Het antwoord daarop is eigenlijk best simpel, een FX formaat toestel met filmfunctie Op naar de Nikon D3s!

Fotografie : Andy Ramdin @ ND-Photo.nl
Specificaties Nikon D300s

Gerelateerde Artikelen

• 9 december 2009 -- Canon EOS 7D | Review (15)
• 22 Februari 2010 -- Nikon D3s | Review (6)
• 8 Juni 2009 -- Nikon D3x | Review (17)
• 30 Juli 2009 -- Nikon vergroot haar DSLR familie met de D300s en D3000 (0)
• 26 Maart 2009 -- Canon introduceert de EOS 500D met 1080p filmfunctionaliteit (4)

Kenmerken: 1080p, 16-85vr, 18-200vr, 5d, 720p, 7d, 7fps, aps-c, apsc, avi, backup, battery, cam, Canon, cf, compact, contrast, crop, d-movie, D3, D300, d300s, d3s, d3x, d700, detect, dial, digital, dmovie, dpreview, ds, dx, eos, expeed, field, flash, flashgun, flitser, fx, grip, hd, hd ready, hdmi, live, mb-d10, mbd10, mk2, mkii, mode, multi, nef, Nikkor, Nikon, Olympus, overflow, processor, raw, ready, rec, review, sb-900, sb900, secure, speedlite, Test, user, vertical, view, walkaround

Dit artikel is geplaatst op Dinsdag, 20 Oktober 2009 at 7:18 pm en is gearchiveerd onder Testen. Je kunt reacties op dit artikel volgen via de RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.